Ijsland - vrijdag 21 februari 2025

Na aankomst gaan we de auto’s halen en vertrekken we richting Grindavik en er voorbij, op zoek naar een parkeerplaats die mogelijk als waarnemingsplek voor poollicht kan dienen. 

De route er naar toe loopt voor een deel op een lus met nieuw aangelegde weg na de recente lava flows van '23-24. De lava-velden zijn vaak glad en schijnbaar net afgekoeld, op andere plekken is het een ruw landschap met opgebroken scherven.

We zullen die avond en de ochtend erna nog een paar keer door Grindavik rijden. Telkens lijkt het er bewoond maar we zien niemand op straat en we zijn er zowat de enigen in het verkeer. Later zullen we nog horen dat het grote dorp in feite volledig opgekocht is door de overheid en op wat koppige enkelingen na geëvacueerd is. De straatlampen branden en ook in en langs de huizen brandt er licht; het begin van onze leertocht dat Ijslanders graag met energie strooien, het kost er toch bijna niets.

Opmerkelijk is dat aan de kant van het dorp het dichtst bij de flows, bekend van de beelden van verzwolgen huizen die wijd in de media circuleerden, er een paar moderne woonblokken staan die qua omvang en stijl uit de toon vallen met de rest van het dorp. Ooit was hier enkel optimisme, zo lijkt het.

De vele nadarhekkens en vlaggenlinten doorheen straten en velden; een aantal open grondscheuren, verzakte huizen en een half verzakt sportveld met brede scheur elders in het dorp tonen wel de recente tegenspoed.

Voordat we naar het hotel gaan rijden we nog even naar de kust richting Keflavik. Op een viewpoint zien we de oceaan inbeuken op massieve basaltrotsen. Een felle golf zorgt voor de eerste natte kleren!

In de schemering komen we aan bij het hotel dat bij een warmtekrachtcentrale is gelegen. De geur van zwavel komt ons meteen tegemoet.

We krijgen bij ontvangst instructies hoe we moeten evacueren als dat nodig blijkt, in een kwartier moet het lukken. Op een foto in de hal zien we het hotel met de uitbarstende breuklijn op de achtergrond en we beseffen dat we op een bijzondere plek zullen slapen.

Na het avondeten reppen we ons richting parkeerplek. Het is half bewolkt. De schemering is met moeite afgelopen en toch zien we een prachtige sterrenhemel zonder lichtvervuiling. Met wat geduld wordt ook het noorden lichtbewolkt en kijken we uit op een mooie statische band poollicht. Uiteindelijk zullen we die avond twee kleine bursts van poollicht zien. Wauw, meteen de eerste avond prijs. Ook wel de eerste onscherpe foto’s. Om 1 à 2u bewolking en het bed in.

Ijsland - zaterdag 22 februari 2025

Ontbijt rond 8u. We hebben overnacht vlakbij de Blue Lagoon dus parkeren we er en lopen even tot aan de ingang. We zien de eerste busjes-toeristen. 

We laten onze auto’s achter op de parkeerplek van vorige nacht en starten een mooie gezapige wandeltocht van een 6 km langs de Borgarfjall naar recente lava flows van '21-22. Achter ons in de verte zien we ook delen van de smeulende breuklijn die Grindavik bedreigt. Ze kan elk moment hernemen met uitbarsten, maar doet het niet.

We krijgen een filmisch landschap te zien en komen bij vers vulkanisch materiaal. Slijkkleurige, brokkige stromen. We lopen over holle gestolde lava-bubbels. Na het heimelijk meegrissen van een steentje uit de Blue Lagoon neem ik ook hier wat brokjes mee. Glanzende scherpe structuren, belletjes, onverweerd materiaal. ChatGPT leert ons iets bij over gehaltes aan aluminium, magnesium, ijzer en hun transformaties en reacties met zuurstof en water die de verschillende kleuren opleveren. Overal zwavelgeur. Warmte en damp stijgt op uit holtes. Een beetje wind maakt het tot een mysterieus beeld.

In de terugkeer lopen Sander en ik over een smalle dam die destijds moest voorkomen dat de lava het dal in vloeide.

We doen inkopen nabij Selfoss en installeren ons in de lodge waar we 2 nachten zullen verblijven. Niet zo ver daarvan bezoeken we de Kerid krater en vinden er tientallen hoeken om ze vanuit te fotograferen. Het gesteente is opvallend roodpaars en in de buurt is er een groeve.

In Selfoss zoeken we de Old dairy farm om te eten. Een local maakt ons enthousiast voor de happy hour maar we ontdekken dat dat niet dezelfde betekenis heeft als in België en proberen te genieten van onze dure drankjes. De pasta is smakelijk.

We merken een gloed op in de lichtblauwe schemering en haasten ons naar de lodge. Het weer zit echter tegen voor de rest van de avond. Het blijft bij een groene blob achter de dikke wolken. De omgeving blijkt sterk lichtvervuild. Een deel van ons zoekt troost in de hot tub.

Ijsland - zondag 23 februari 2025

Vroeg op vandaag want we hebben grote plannen: we hopen de Golden Circle of toch een deel van de bezienswaardigheden op deze route aan te doen.

Op weg naar de eerste waterval zijn we eerst nog afgeleid door een mooie bergketen. De Faxi waterval is fotogeniek in het zachte tegenlicht. Sander heeft een paadje over de watertrap gevonden en een paar minuten later staan we vlak naast de waterval.

Op naar de Geysir. Wij en de vele toeristen wandelen er rond alsof het een zoo voor warmwaterbronnen is. Bordjes wijzen de weg en touwen houden ons op de paden. De stomende lucht is er bij momenten niet te harden en doet denken aan de ‘ketsploate’. We zien de actieve geiser Strokkur zijn kunstjes doen. De stille Geysir is nog warm maar barst niet meer uit. In de souvenir-shop verpozen we even maar we hebben al snel frisse lucht nodig.

We kijken onze ogen uit bij de Gulfoss waterval. De plaatselijk stormachtige wind blaast ons bijna van de platformen en maakt fotograferen uitdagend. We verwonderen ons over de Aziatische meisjes die in deze omstandigheden toch plichtsbewust in minirok en naaldhakken elkaars feeds spekken. Het is niet de enige keer dat we mensen zien voor wie deze reis duidelijk moet renderen.

De grootte van de waterval en de canyon is indrukwekkend. Met het azuurblauwe water is er toch nog wat kleur, voor de rest is het er grauw en kil.

De rest van de namiddag gaan we op zoek naar een donkere locatie dichtbij de lodge. We volgen de rivier en komen nog uit op een mooie plek met oude basaltrotsen. We merken op dat Ijslanders niet bedreven zijn in bruggen bouwen, ofwel de tijdelijkheid ervan beter inzien dan wij. Een geschikte plek om de reflectie van poollicht in het water te fotograferen vinden we niet maar Kris zet door en na omzwervingen vinden we een mooie parkeerplek bij de Úlfljótsvatnskirkja. 

Na het avondeten keren we terug naar deze kerk. Zelfs op dit afgelegen plekje blijken de Ijslanders kwistig te strooien met omgevingslicht, al geeft dat wel een mooie gloed aan de voorgrond op de foto’s. De wolken spelen ons parten en we kunnen meestal enkel inbeelden wat voor een geweldige show er eigenlijk plaatsvindt. In de gaatjes tussen de wolken zien we soms de felle intensiteit, wat kleur en veel bewegende strepen. Bij de helderste bursts is de omgeving duidelijk groen verlicht alsof bij maanlicht. Met geduld krijgen we alsnog opklaringen en kunnen we nog dieprode gloed fotograferen. Rond 1u bewolkt het en doen we de boeken toe.

Ijsland - maandag 24 februari 2025

Toch weer vroeg uit de veren want we pakken de spullen en trekken richting Vik. Het is zonnig en het landschap is 50 shades of groenbruin dankzij het warme weer van de weken voordien. Ik zie enkele boerderijen en warempel een akker die geen gras is.

Onderweg passeren we vele watervallen. De prachtige Seljalandsfoss komt al van ver in beeld. Voor de enthousiasten is het even aanschuiven om het pad achter het vallende water te kunnen lopen. We wandelen wat verder naar een open grot waar we letterlijk aan de voet van de Gljúfrafoss gaan staan en ons met de glimlach nat laten worden. 

Het vliegtuigwrak op de volgende tussenstop kan niet iedereen bekoren maar voor hen zijn er enkele Ijslandse paarden om nader kennis mee te maken. Vrij onbewegelijk maar statig, robuust en traag aanhankelijk, ik bedenk me dat dit ras misschien wel gehouwen is naar de Ijslandse mentaliteit.

Op de vlakke weg die langs de kust loopt zien we uitgestrekte grasvlaktes rechts en eroderende bergflanken links. Bij de eerste ijskappen weten we dat we nabij de Eyjafjallajökull zijn. We rijden verder en het landschap wordt glooiend. We bekijken de iconische kustlijn met de resterende basaltrotsen van Dyrhólaey waar de oceaan woest op inbeukt. Het dreunende geluid is indrukwekkend en de foto’s doen de taferelen geen recht.

Niet veel verder komen we op de eerste stukken Black Beach. We ontdekken dat het hoogwater is en kunnen dus maar van op afstand foto’s nemen van de basaltpilaren. Dit is een selfie- en socials-hotspot. Het strand is steil en de korrels plakken niet. Het water is verraderlijk en een Nederlandse fotografeert onze spurtende oranje-jassen-bende.

We naderen de eindbestemming en dankzij een late namiddagzon zien we de Skógafoss met prachtige regenboog. Ik maak vrede met de toeristen en laat ze als voorgrond dienen. De meeuwen zijn hier nog extra talrijk. We doen de beklimming en op het platform betrap ik mezelf op vertigo.

Na een dag in en uit de auto stappen ben ik blij in de lodge aan te komen en ben ik dankbaar voor het prachtige uitzicht en de faciliteiten.

We vinden de zekering van de buitenlichten en zetten ze uit. De zonsondergang kleurt de avond goudgeel, de wind is gaan liggen en we voelen dat de nacht iets in petto heeft. We delibereren over het programma van morgen, maken avondeten in opperbeste mood en we laten ons bijna verrassen door de snel wegvallende schemering; op de eerste foto’s zijn meteen gordijnen poollicht te zien.

Ik laat de fisheye-beelden voor een timelapse schieten. We vinden paarsblauwe stukken en eigenaardige vormen nabij de Pleiaden. Een corona vormt zich in het zenit. Een groene band doorheen Orion went snel. De hemel is nu donker en eindelijk eens wolkenvrij, toch zien we niet heel veel sterren in de donkergroene gloed.

We checken de app en hopen op een nieuwe substorm. Ik wissel naar een wijdere lens. De paarse plukken nabij Venus zijn intrigerend. Lichte bewolking zet op; het zal toch niet waar zijn?

Er komt even kleur in de groene band en gordijnen verschijnen. Het poollicht verstilt alweer en de restanten plooien zich tot langgerekte fijne banen. We herkennen er een heksenbezem in, die niet op de foto’s past. Verkeerde Bz en bewolking doen ons het bed opzoeken tegen middernacht.

Ijsland - dinsdag 25 februari 2025

De volgende ochtend bevestigen de magnetometers ons dat we nog geen poollichtkansen gemist hebben. Toch blijven we hopen op een echte substorm die niet achter de wolken schuilgaat. De zonnewind van een coronaal gat is op komst; misschien vanavond? Er zijn mogelijke opklaringen voorspeld vanaf middernacht. We zijn echter wantrouwig geworden over elke voorspelling.

Eerst ons gekozen dagprogramma. Een groep gaat naar de voet van de Sólheimajökull gletsjer. Ik stem in met een hike langs de Skóga van 7km die in werkelijkheid bijna 14km blijkt te zijn.

We zullen de route vroegtijdig afbreken en de afdaling in een haast afwerken, maar de zichten onderweg zijn adembenemend. De paadjes zijn afwisselend en achter elke hoek nodigt een nieuw rustpunt uit. Soms gloren ze diep in de afgrond en ik moet er m’n hoofd koel bij houden. De vlagerige wind helpt niet. Ik was het oceaanzout van mijn lens in een kabbelend beekje. De grond is als ijshaar opgevroren. We zien onze schaduwen wandelen op de andere flank. De foto’s zijn postkaartmateriaal. Dit is de mooiste hike van mijn leven.

In de namiddag doen we een ice cave tour naar de gletsjer Mýrdalsjökull boven de vulkaan Katla. We rijden over de ruwe asvelden en leren er over de ‘groeilagen’ in de gletsjer die gevormd zijn door vulkaan-as van elke uitbarsting, zowat 50 jaar uit elkaar. We horen dat de Katla al overtijd is en ook dat er een link is met de uitbarstingen van de Eyjafjallajökull, wat klein bier is vergeleken met wat Katla kan doen. De gletsjer krimpt snel en het pad naar de ice caves moet elke paar weken veranderd worden. Het is zonnig en windstil, we horen vooral waterdruppels vallen.

Het is druk aan de ingang van een ice cave, die op zich niet zo indrukwekkend is. Ik verzamel een brokje as maar het is erg gruizig. De terugweg is minder hobbelig en we komen even tot rust.

We doen inkopen in Vik en hebben nog tijd om te wandelen op een oostelijker stuk zwart strand. Het spel van wit schuim en zwarte parels is fantastisch. Ik vind er de perfecte parelsuikersteentjes. Met de lage avondzon en weinig mensen is het idyllisch. Geheel in thema eten we in de Black Crust pizzeria, het smaakt ontzettend lekker.

De nacht zetten we twijfelend in. Het is bewolkt en het begint zelfs voor het eerst sinds we in Ijsland zijn te sneeuwen. We keren snel terug van een waarnemingsplek aan een gletsjer. De opklaringen blijven voorspeld. De app-waarden staan goed. We besluiten een uur te powernappen tot middernacht. Ik slaap door mijn wekker heen en Sander wekt me om halfeen vanuit de gang. Opklaringen en fel poollicht! Ik worstel me door de diepe-slaap-verlamming een weg in mijn kleren en naar buiten.

We moeten sluitertijden verkorten zoals we nog niet gedaan hebben. De apotheose is een dubbele band die in een minuut tijd van west naar oost aangroeit en met wervelende frontlinie de hemel felgroen kleurt. Ik zie met het blote oog nu ook helder magenta in de oostelijke flanken van de pilaren. Alle details komen tegelijk binnen. We zijn in extase en weten niet waar eerst te kijken. 

De substorm deint weg en we kijken naar zwakker poollicht dat nu maar gewoontjes meer lijkt. Op de timelapse blijken de plukken in de zwakke band te pulseren. Het bewolkt en begint te sneeuwen. Er lijken nog opklaringen mogelijk en volgens de app mogen we nog een substorm verwachten. Maar rond 4u doet een hagelbui ook de laatsten opruimen.

Ijsland - woensdag 26 februari 2025

De ochtend start laat maar toch te vroeg, we pakken onze spullen en keren terug richting Selfoss.

In afwachting van de check-in drinken we koffie en een lokaal bier in Hveragerdi. We doen de wandeling naar de hot springs rivier Reykjadalur. De beklimming is gehuld in mist en wolken. Met de sneeuw en het windstille weer lijken we dikwijls alleen op de wereld.

Het rivierwater start nog koud maar eens boven is het tegen de 40 graden en niemand van ons kan het laten om te baden. Stijn geeft het voorbeeld en ik rol me in de sneeuw en daarna in de rivier. De prikkels duwen een reset-knop in.

We voorzien ons op een terugkeer in het halfdonker maar gelukkig trekken de wolken op en krijgen we nog mooie vergezichten voorgeschoteld.

Die avond trekken we er tegen beter weten in op uit om misschien poollicht te zien boven de Sogid rivier. Het bewolkt snel en het is merkelijk kouder. Vlak voor we willen vertrekken zien we nog een kleine burst door de gaten in de bewolking. Toch 6 op 6.

Ijsland - donderdag 27 februari 2025

We besluiten het maximale te halen uit onze laatste dag Ijsland. We bezoeken het Northern Lights center in Reykjavik en het mondt onverwacht uit in een verbroedering met het stichtende koppel. Voorheen business-consultants, hebben ze van hun passie voor poollicht hun beroep kunnen maken. Ze zijn zowaar vereerd met ons bezoek en vertellen honderduit. Het is ze misschien een verademing in vergelijking met de schuifelende busjes-toeristen die, zo lijkt het, vooral in de souvenir-shop geïnteresseerd zijn. Good call, Sander.

We vertrekken richting enkele bekende sightseeing spots ten noorden van Reykjavik. De landschappen ogen arctisch en ook het wegdek wordt uitdagender. Vierwieltractie en spijkerbanden wennen traag. Aangespoord door voorbijstekende locals leer ik om door de sneeuw-drash te cruisen en niet te remmen. 

We zijn bij de Black Church en geraken er niet helemaal over uit hoe authentiek die nu eigenlijk is. We willen de Kirkjufell berg zien maar ze blijkt onbereikbaar zonder sneeuwkettingen. We loeren naar dobberende zeehonden aan de Ytri Tunga Beach, waar het weer definitief lijkt om te slaan. Er staat de rest van de dag een harde wind en in de late avond begint het water te gieten. We mogen van geluk spreken dat we dit geen week lang moesten doorstaan.

Terug in Reykjavik passeren we nog langs de Hallgrímskirkja en vinden we een verwarmde veranda om iets in te eten, net op tijd voor ze volzet is. We brengen de auto’s terug, pakken in en drinken een laatste digestief voor het slapengaan.

Ijsland - vrijdag 28 februari 2025

De ochtend van het vertrek begint zeer vroeg en ik ben meestal alleen. Na de security check heb ik tijd en in een bookshop zoek ik voorbij de prullaria of er iets van betekenis te vinden is. Ik bots op een mij onbekende Ijslandse klassieker, Independent People en in een opwelling koop ik het boek. Ik ben vermoeid en op het vliegtuig zijn mijn gedachten weemoedig. Ik kan een bitterzoete traan niet bedwingen.

From Wikipedia

Independent People: An Epic (Icelandic: Sjálfstætt fólk) is a novel by Nobel laureate Halldór Laxness, originally published in two volumes in 1934 and 1935. It deals with the struggle of poor Icelandic farmers in the early 20th century, only freed from debt bondage in the last generation, and surviving on isolated crofts in an inhospitable landscape.

The novel is considered among the foremost examples of social realism in Icelandic fiction in the 1930s. It is an indictment of materialism, the cost of the self-reliant spirit to relationships, and capitalism itself. This book, along with several other major novels, helped Laxness win the Nobel Prize in Literature in 1955.